Over

Over Oorlog in Arcadië

Het Gelders Genootschap en de Nederlandse Kastelenstichting werken samen in het landelijke onderzoeksproject Oorlog in Arcadië, 1940-1945, over kastelen, buitenplaatsen en landgoederen in de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van Oorlog in Arcadië, 1940-1945 is nog vrij onbekend, omdat er zowel vanuit militaire geschiedenis als vanuit buitenplaatsengeschiedenis nog weinig aandacht voor is. Daar willen we verandering in brengen. In dit onderzoeksproject wordt gekeken naar zowel de geschiedenis van ‘Oorlog in Arcadië’ (wat is er toen gebeurd?), als het erfgoed (hoe gaan we er nu mee om?). Het onderzoek loopt voor de duur van circa drie jaar, met startdatum van 1 januari 2021.

Foto: Gelders Archief, Arnhem

Foto: NIOD, Amsterdam

Foto: Documentatiecentrum Kasteel Hoensbroek

Het onderzoek wordt financieel mogelijk gemaakt door het Mondriaanfonds. De adviescommissie van het Mondriaanfonds prijst het onderzoeksplan: ‘Mede door de interessante thematische invalshoek, waarbij met een andere blik naar de Nederlandse kastelen, landgoederen en buitenplaatsen gekeken wordt, zorgt dit onderzoek voor een verdieping van de kennis over de bezettingstijd.’

Het projectteam

Dr. Elyze Storms-Smeets...

...is historisch geograaf gespecialiseerd in landgoederen en buitenplaatsen. Ze promoveerde in 2005 op de geografie van buitenplaatsen en landgoederen, 1800-1950. Sinds 2007 is Elyze werkzaam bij het Gelders Genootschap en van 2012-2017 was ze tevens universitair docent Historische Buitenplaatsen en Landgoederen bij Rijksuniversiteit Groningen. Vanaf 15 april 2021 is Elyze buitengewoon universitair hoofddocent Cultureel Erfgoed en Participatieve Ruimtelijke Ontwikkeling (Cepro). Elyze is als vrijwilliger betrokken bij de Stichting Limburgse Kastelen en de commissie Landschapsgeschiedenis van het Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap. Elyze is algemeen projectleider en verantwoordelijk voor de dagelijkse voortgang van het project Oorlog in Arcadië, de coördinatie van externe communicatie, en het aansturen van het projectteam. Binnen het project is ze verantwoordelijk voor kwantitatief en kwalitatief onderzoek in de provincies Gelderland, Limburg, Overijssel, Groningen, Friesland en Drenthe, en het aansturen van de junior onderzoekers.

Sazya Zeefat MA...

...studeerde Kunstgeschiedenis en Landschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Als adviseur en onderzoeker bij het Gelders Genootschap houdt ze zich vooral bezig met landgoedanalyses en klimaatadaptatie. Binnen het project Oorlog in Arcadië is Sazya junior onderzoeker en verantwoordelijk voor het verzamelen, beheren, analyseren en verwerken van informatie voor de provinciale databases over oorlogsgerelateerde gebeurtenissen op kastelen, buitenplaatsen en landgoederen. Daarnaast is ze coördinator van de regionale adviescommissies Kennemerland en Utrechtse Heuvelrug.

Julia van Duijvenvoorde MA...

...studeerde Internationale Politiek, Duits en deed een master in Heritage & Memory Studies aan de UvA. Ze is junior adviseur bij Oorlog in Arcadië. Van haar studie is de vraag ‘hoe gaan we er nu mee om?’ Julia altijd bijgebleven. Vanwege haar internationale opvoeding en academische achtergrond is het zoeken naar veelzijdige en genuanceerde verhalen altijd een centrale component van Julia haar leven geweest. Oorlog in Arcadië streeft er ook naar om een verscheidenheid aan stemmen en verhalen te verzamelen en daardoor een dieper en complexer begrip van de Tweede Wereld Oorlog in de context van buitenplaatsen te ontwikkelen. ‘Arcadië in de oorlog’ vindt Julia een fascinerend thema om te onderzoeken.

Kim van de Ven...

... studeert Landschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Cultureel erfgoed, landschap en architectuur hebben haar altijd al geboeid. Eind augustus tot en met eind november loopt Kim stagebij het Gelders Genootschap binnen het project Oorlog in Arcadië. In haar stageperiode zal ze zich bezig houden met het inventariseren, karteren en analyseren van oorlogserfgoed op landgoederen in Gelders Arcadië. Denk hierbij aan bijvoorbeeld loopgraven, bunkers, granaatscherven in bomen, etc. Wat betekent het oorlogserfgoed voor eigenaren, beheerders en overheden? Hoe kunnen we er tegenwoordig mee omgaan? Om een zo compleet mogelijk beeld te kunnen vormen zal ze met eigenaren, beheerders en overheden in gesprek gaan en informatie verzamelen over dit materiële oorlogserfgoed.

Nick van den Berg...

... is sinds april 2019 werkzaam bij het Gelders Genootschap. Tijdens zijn tijd daar is hij voornamelijk werkzaam geweest binnen verschillende projecten en advieswerk binnen gemeentes. Nick is sinds december 2021 betrokken bij Oorlog in Arcadië. Bij het project komt een schat aan informatie boven tafel, waarvan schade en verwoesting, familierelaties, onderduikers en verzet, zoals pilotenlijnen, nog maar een kleine greep is. Dit alles zal worden ontsloten door middel van een publicatie, waar Nick met schrijven en redactiewerk een bijdrage aan zal leveren. In de publicatie zal aandacht zijn voor het grotere verhaal van de landgoederen en buitenplaatsen tijdens de Tweede Wereldoorlog, alsook de persoonlijke, soms schrijnende, maar ook de mooie en ontroerende verhalen.

Oud-medewerkers

Dr. Fred Vogelzang...

...is historicus en promoveerde in 2010 op een studie over de soevereine baronie IJsselstein, genaamd ‘Een woonplaats voor fatsoendelijke luyden’. Na werkzaam geweest te zijn bij de universitaire lerarenopleiding in Utrecht en bij het Erfgoedhuis Utrecht begon hij in 2008 als wetenschappelijk onderzoeker bij de NKS. Daar verrichtte hij onderzoek naar de relevantie van kastelen, buitenplaatsen en hun historische groen. Dit leidde in 2016 tot de publicatie Nieuwe functies voor kastelen en buitenplaatsen, Een eeuw herbestemming. Daarnaast was hij hoofdredacteur van het blad Kasteel&Buitenplaats en diverse NKS-publicaties. Op dit moment is hij redacteur van het blad Het Buiten en houdt vele lezingen en voordrachten over kastelen, buitenplaatsen en erfgoed. Fred was tot aan zijn pensioen in november 2021 binnen het project Oorlog in Arcadië verantwoordelijk voor kwantitatief en kwalitatief onderzoek in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht en Noord-Brabant.